ABD-İran geriliminde iki taraf Umman'da ilk kez bir araya geldi.
Önce görüşmenin yeri, ardından kapsamı, iki taraf arasında tartışmaya neden olmuştu.
Görüşmenin iptali bile gündeme gelirken, arabulucu ülkelerin girişimi ile son anda tarafların buluşacağı açıklanmıştı.
İran ile ABD arasındaki nükleer görüşmeler, Haziran 2025'te İsrail ve ABD’nin saldırıları sonrasında kesintiye uğramasının ardından Umman’ın başkenti Maskat’ta yeniden yapıldı.
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, Tahran-Washington arasında tansiyonun yeniden yükseldiği, Washington’un Tahran'a karşı bölgede askeri yığınağını artırdığı bir dönemde gerçekleşti.
Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar kapsamında taraflar, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin ev sahipliğinde Maskat’ta bir araya geldi.
Müzakerelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD’yi Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti.
Görüşmelerde İran'dan Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, Ekonomik İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Hamid Kanberi ile Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de hazır bulunuyor. ABD tarafında da Witkoff'un yanında ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner yer aldı.
İran devlet televizyonuna göre, Umman'ın başkenti Maskat'ta TSİ 11.00 sularında başlayan ABD-İran görüşmeleri tamamlanırken İranlı müzakere heyeti, konutlarına döndü.
İran devlet televizyonu muhabiri, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi'nin görüşmelerin "şimdilik" sona erdiğini bildirdiğini ve iki ülkenin heyetlerinin ülkelerine dönmelerinin öngörüldüğünü aktardı.
Müzakerelerde İran heyetini Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’yi Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. Witkoff'un beraberinde Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper da yer aldı.
Arakçi'nin beraberinde ise Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, Ekonomik İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Hamid Kanberi ile Dışişleri Bakanlığı Hukuk İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Kazım Garibabadi de hazır bulundu.
Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, Arakçi ile Witkoff arasında mesaj alışverişine aracılık etti.
İRAN İLE ABD 12 GÜNLÜK SAVAŞIN ARDINDAN YENİDEN MÜZAKERE MASASINDA
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, 12 gün süren savaşın ardından yeniden başladı.
Haziran 2025'te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan diplomatik süreç, Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerinin çabalarıyla yeniden canlandırıldı.
Müzakerelerde, uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor. İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek şekilde kısıtlama karşılığında yaptırımların kaldırılmasını isterken, ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılmasını talep ediyor.
ABD yönetimi ayrıca İran'ın füze programını ve bölgedeki silahlı gruplara desteğini de müzakere masasına getirmek istiyor.
İran ise nükleer program dışındaki konuları müzakere etmeyeceğini bildiriyor.
TOPLANTI ARDINDAN İRAN'DAN İLK AÇIKLAMA: BU İYİ BİR BAŞLANGIÇ
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD heyetiyle yaptıkları görüşmeler için, "Bu iyi bir başlangıç. Bakış açılarımızı birbirimize ilettik, bu çok önemliydi. İran halkının haklarının yanı sıra endişelerimiz, çıkarlarımız karşı tarafa iletildi ve karşı tarafın görüşleri de dinlendi" dedi.
Arakçi, Maskat'ta "birden fazla görüşme" yapıldığını ifade ederek, "Görüşmeler devam edecek, ancak başkentlerdeki istişareler ayrıntıları belirleyecek" sözlerine yer verdi.
Abbas Arakçi, "Sekiz aylık çalkantılı bir sürecin ardından diyalog süreci yeniden başladı. En büyük zorluk ise güvensizlik. Erken değerlendirme yapmak istemiyorum ancak görüşmelerin bu şekilde devam etmesi halinde, üzerinde uzlaşılacak bir çerçeveye ulaşılabilir" ifadelerini kullandı.
İRAN'A DAYATILAN ŞARTLAR NE?
Katar merkezli El Cezire televizyonu ise önemli bir iddia ortaya attı.
Aralarında Türkiye'nin de olduğu arabulucu ülkelerin taraflara, müzakerelerin temel ilkelerini oluşturacak bir liste sunduğunu duyurdu.
- Sunulan listeye göre, İran, üç yıl boyunca uranyum zenginleştirmeyecek.
- Elindeki 440 kilo zenginleştirilmiş uranyumu ise üçüncü bir ülkeye gönderecek.
- Balistik füze kullanımını sınırlandıracak.
- Orta Doğu'da destek verdiği gruplara silah sağlamayacak.
"3 ÜLKE HAZIRLADI" İDDİASI
El Cezire'ye göre listeyi Türkiye, Mısır ve Katar ortaklaşa hazırladı.
ABD merkezli The New York Times gazetesi ise Umman'da görüşmelerin yapılabilmesi için hem Washington hem de Tahran'ın tavizler verdiğini aktardı.
Gazeteye göre; ABD, görüşmelerin Umman'da yapılmasına ve bölge ülkelerinden heyetlerin katılmamasına onay verdi.
İranlılarsa Amerikalılarla dolaylı değil yüz yüze görüşmeyi kabul etti.
Her iki taraf müzakerelerde nükleer programa odaklanmak konusunda uzlaştı.
Ancak New York Times göre İran'ın füzeleri ve bölgedeki gruplara verdiği destek de müzakerelerde tartışılacak.
Görüşmelerde bir anlaşma çerçevesi oluşturulması hedefleniyor.
