Uzmanlar; altın, gümüş, bakır ve paladyum gibi değerli metalleri bünyesinde barındıran eski elektronik cihazların geri dönüşüme kazandırılması için kritik uyarılarda bulundu.
"KULLANILMAYAN ELEKTRONİK ALETLERİ EVDE TUTMAYIN" UYARISI
Kullanılmayan cep telefonu, tablet ve bilgisayar gibi aygıtların evlerde tutulmaması gerektiğini belirten yetkililer, bu cihazların hem doğayı korumak hem de ülke ekonomisine devasa bir girdi sağlamak adına geri dönüşüm istasyonlarına teslim edilmesini istiyor.
İTÜ Sıfır Atık Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Börte Köse Mutlu, kaynakların verimli kullanımı açısından elektronik atıkların (e-atık) hayati önem taşıdığını belirtti. Mutlu, "Bir telefondan 25-35 miligram altın çıkıyor. 1 milyon telefon toplandığında bu rakam ortalama 35 kiloya ulaşıyor. Dünya genelinde e-atıkların sadece yüzde 20’si dönüştürülebiliyor. Hedefimiz, toplama ve ayrıştırma başarısını artırarak tam döngüsel sistemi kurmak" dedi.
“1 MİLYON TURİSTİN BİR YAZ SEZONUNDA SAĞLADIĞI KATKIYA EŞDEĞER”
Mutlu, "Bu kaybı bir sektör olarak gördüğümüzde, yaklaşık 1 milyon turistin yazın gelmesi ve ülke ekonomisine katkı sağlamasına denk bir fiyattan bahsediyoruz. Bu yüzden önemli. Tabii biz her şeyden önce, ekonomiden önce 'çevre' diyoruz, önce 'sıfır atık' diyoruz." değerlendirmesini yaptı.
"ÇOK CİDDİ BİR EKONOMİK DEĞER"
Okan Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi'nde görevli Enerji Mühendisi Dr. Öğr. Üyesi Sevil Alp, Türkiye'de 1 milyon ton elektronik atık olduğunu ama bunların büyük kısmının kayıt altında olmadığını ve dönüştürülemediğini vurguladı.
Bu atıkların düzensiz toplandığında ve evlerde, depolarda kaldığında senelik 1 milyar avroluk zararın oluştuğunu dile getiren Alp, "'Tek bir telefonun ne değeri olabilir ki' diye düşünüyorlar ama topluca, tonlarca düşündüğümüzde çok büyük bir ekonomik değerdir bu. Bunlar sanayide, savunma sanayide, ileri teknolojide kullanılıyor. Bu cihazlarla bir kere ülkeye gelince bunlar elimizde kaynağa dönüşüyor. Bunu ya doğru sistemlerle yürütüp kullanacağız ya da evlerde, çöplerde bekleterek ekonomi çarkından çıkartacağız. Bu çıkan kıymetli metaller aslında 'ikinci ham madde' oluyor, bizim evlerde bekleyen bir kaynak haline geliyor. Kullanmadıkça maalesef ekonomiye bir yararları olmuyor. Bu bekleyen metaller, sanayiye girince çok büyük bir değer katıyor." şeklinde konuştu.
“CİHAZLAR LİSANSLI TOPLAMA NOKTALARINA BIRAKILMALIDIR”
Geri kazanım sürecinin karmaşık ve kimyasal işlemler gerektirdiğini belirten Doç. Dr. Mutlu, vatandaşları uyardı. Mutlu, "Bu işlemler uzmanlık gerektirir. Tehlikeli gaz ve sıvı atıkların açığa çıkma riski nedeniyle bireysel geri kazanım denemelerinden uzak durulmalı, cihazlar mutlaka lisanslı toplama noktalarına bırakılmalıdır." dedi.
1 TON TELEFONDAN 300 GRAM ALTIN ELDE EDİLİYOR
Akademi Çevre Entegre Atık Yönetimi Tesis Müdürü Zekican Gündüz, e-atık dönüşümünün verimliliğini çarpıcı verilerle açıkladı:
"Maden ocağında 1 ton toprağı işlediğinizde sadece birkaç gram altın elde edebilirken, 1 ton hurda cep telefonundan yaklaşık 300 gram altın elde ediyoruz. Biz buna 'yer üstü madenciliği' diyoruz. Eskiden altyapı yetersizliği nedeniyle yurt dışına gönderilen bu atıklar, artık Türkiye'deki tesislerde tamamen yerli imkanlarla ayrıştırılıp ekonomiye kazandırılabiliyor."
“TEKRAR LAZIM OLUR” DÜŞÜNCESİ
Vatandaşların cihazları genellikle kişisel verilerinin çalınmasından korktukları veya "tekrar lazım olur" düşüncesiyle sakladıklarını belirten uzmanlar, lisanslı kuruluşların veri güvenliğini sağladığını hatırlattı. Yazılım güncellemeleri duran cihazların evde bekletildikçe tamamen kullanılamaz hale geldiği ve ekonomik değerini yitirdiği uyarısı yapıldı.
Bu kapsamda, Sıfır Atık Hareketi doğrultusunda e-atık toplama sistemlerinin tüm Türkiye'de daha da yaygınlaştırılması hedefleniyor.
