Dünyanın önde gelen turizm kentlerinde yayalaştırma projeleri tarihi dokuyu korurken turizmi canlandırıyor. İstanbul'un Tarihi Yarımada bölgesinde başlayan yeni düzenleme de kentin turizm potansiyelini artırmayı hedefliyor.
Kopenhag, Madrid, Floransa ve Ljubljana gibi dünyanın önde gelen turizm merkezlerinde uygulanan yayalaştırma projeleri, tarihi alanların korunmasına, yerel ekonominin canlanmasına ve ziyaretçi deneyiminin iyileştirilmesine katkı sağlıyor. İstanbul'un Tarihi Yarımada bölgesinde 1 Ekim 2026 itibarıyla hayata geçen yayalaştırma düzenlemesi de benzer fırsatlar sunuyor.
2,9 KM'LİK YOL AĞI YAYALAŞIYOR
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) Haziran 2026'da oy birliğiyle aldığı karar doğrultusunda, Tarihi Yarımada'daki Cankurtaran ve Çatladıkapı çevresini kapsayan yaklaşık 2,9 kilometrelik yol ağının yayalaştırılması için 1 Ekim 2026 tarihi esas alındı. Düzenleme, tarihi dokunun korunmasını, araç yoğunluğunun azaltılmasını ve bölgenin yaya öncelikli bir turizm alanına dönüşmesini amaçlıyor.
DÜNYADAKİ EN GÜZEL ÖRNEKLERİ
Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da 1962 yılında yayalaştırılan Strøget Caddesi, bugün Avrupa'nın önemli alışveriş ve turizm noktalarından biri konumunda.
İspanya'nın başkenti Madrid'de Puerta del Sol Meydanı'nın 2020 yılında yayalaştırılmasıyla yayalara ayrılan alan 16 bin 751 metrekareye ulaştı.
Slovenya'nın başkenti Ljubljana'da 2007 sonrasında yaya alanları yüzde 620 genişletildi. Dönüşüm, tarihi merkezde turizmi ve yerel işletmeleri destekledi.
İtalya'nın Floransa kentinde tarihi merkezde araç trafiği sınırlandırılırken Belçika'nın Gent kentinde 2017 yılında uygulanan ulaşım planıyla araç trafiğinin kısıtlandığı alan yüzde 128 genişletildi.
YAYALAŞTIRMA TURİZME NE KAZANDIRIYOR?
Uluslararası örnekler, yayalaştırmanın turistlerin tarihi alanlarda daha rahat hareket etmesini sağladığını, restoran ve alışveriş işletmelerini destekleyebildiğini ve şehirlerin sürdürülebilir turizm kimliğini güçlendirdiğini gösteriyor.
İstanbul'da da benzer kazanımların elde edilmesi beklenirken otel transferleri, toplu taşıma bağlantıları ve engelli erişiminin doğru planlanması önem taşıyor.
Dünyadaki başarılı örnekler, yayalaştırmanın yalnızca bir ulaşım düzenlemesi değil, tarihi kentlerin turizmdeki çekiciliğini ve rekabet gücünü artırabilecek stratejik bir dönüşüm olduğunu ortaya koyuyor.
İLBER ORTAYLI DİKKAT ÇEKMİŞTİ
İstanbul'un Tarihi Yarımada bölgesinde belirli yolların araç trafiğine kapatılarak yayalaştırılması, kentin tarihi mirasının korunması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı da 2019 yılında Binali Yıldırım ile gerçekleştirdiği Tarihi Yarımada gezisinde, bölgenin tarihi dokusunun korunması ve kültürel mirasının yaşatılması gerektiğine dikkat çekmişti.
Ortaylı'nın tarihi yapıların korunmasına yönelik değerlendirmeleri, bugün araç trafiğinin sınırlandırılarak yaya öncelikli alanların oluşturulmasını hedefleyen düzenlemenin kültürel miras açısından taşıdığı önemi de ortaya koyuyor.
